Wie in de herfst de tuin laat voor wat hij is, mist het beste plantseizoen van het jaar. De grond is nog warm, er valt regelmatig regen en planten kunnen de hele winter wortelen voor ze in het voorjaar beginnen te groeien. Een overzicht per maand.
September is de maand voor vaste planten en voorjaarsbollen. Verdeel grote pollen van bijvoorbeeld hosta, daglelie of geranium: steek ze met een spade in stukken en plant ze elders opnieuw. Zo heb je gratis nieuwe planten.
Plant nu ook de eerste bollen: krokussen, narcissen en sneeuwklokjes. Tulpen wachten tot eind oktober, omdat ze dan minder last hebben van schimmels. Plant bollen twee à drie keer zo diep als ze hoog zijn, met de punt naar boven.
In de moestuin zaai je nog veldsla en winterpostelein, en plant je wintergroenten zoals prei en boerenkool uit als je dat nog niet deed.
Vanaf half oktober begint het plantseizoen voor struiken en bomen met blote wortel. Dat zijn planten die zonder pot geleverd worden, goedkoper zijn en beter aanslaan dan containerplanten. Denk aan beukenhagen, haagbeuk, meidoorn of fruitbomen. Zet ze niet dieper dan ze bij de kweker stonden en geef ze bij het planten flink water.
Harken maar niet alles weggooien: leg afgevallen blad onder struiken en in borders. Het beschermt de grond en voedt het bodemleven. Alleen op het gazon en in de vijver haal je het weg.
Zodra het blad van de bomen is, kun je fruitbomen zoals appel en peer in vorm snoeien. Verwijder eerst dood hout en takken die elkaar kruisen, en daarna wat naar binnen groeit. Steenfruit zoals kers en pruim snoei je niet in de winter maar na de oogst in de zomer, omdat ze anders vatbaar zijn voor ziektes.
Snoei vaste planten niet allemaal af. Holle stengels en zaaddozen van zonnehoed, siergrassen en hemelsleutel zijn schuilplaats en voedsel voor insecten en vogels, en ze zien er met rijp prachtig uit. Knip ze pas in maart terug.
Sluit het seizoen af door je gereedschap te reinigen. Borstel de aarde van schoppen en schoffels, slijp de snoeischaar en wrijf metalen delen in met een beetje olie. Tap de buitenkraan en de regenton af voor de eerste vorst. Zo begin je in maart met gereedschap dat klaar is om te gebruiken.
Wie de herfst goed benut, ziet het verschil in april: planten die al stevig geworteld zijn, een haag die meteen doorgroeit en een border die vroeg in bloei komt.
De Lettertuin is een plek om te lezen over wonen. Geen snelle lijstjes, maar uitgeschreven gidsen over hoe je een voortuin aanlegt, een oude woning isoleert of een woonkamer indeelt.